يا أَيُّهَا النَّاسُ اى مردمان كُلُوا بخوريد مِمَّا فِي الْأَرْضِ از آنچه در زمين است حَلالًا طَيِّباً پاك و پاكيزه يعنى رو او بىشبه را وَ لا تَتَّبِعُوا خُطُواتِ الشَّيْطانِ و پيروى مكنيد گامهاى ابليس را يعنى بر پى او مرويد مشركان عرب چيزها را به وسوسه شيطان حلال و حرام مىكردند چون بحيره و سائبه و اقسام حرث حق سبحانه فرمود كه در تحريم حلال و تحليل حرام ، گام بر گام شيطان منهيد و روى از راه او بگردانيد إِنَّهُ لَكُمْ به درستى كه او مر شما را عَدُوٌّ مُبِينٌ دشمنى است آشكارا چه پدر شما را به وسوسه از بهشت بيرون آورد و مىخواهد كه شما را بفريب و وسوسه به دوزخ برد إِنَّما يَأْمُرُكُمْ جز اين نيست كه مىفرمايد شما را شيطان يعنى وسوسه مىكند بِالسُّوءِ به بدى وَ الْفَحْشاءِ و كار زشت و گفته‌اند سوء گناهان نهانى است و فحشاء جرايم آشكارا يا سوء ميل است به دنيا و فحشاء متابعت نفس و هوا و حقيقت آن است كه سوء و فحشاء متناول‌اند جميع معاصى را از صغائر و كبائر كه شيطان آدميان را بدان امر مىكند وَ أَنْ تَقُولُوا ديگر مىفرمايد آنكه بگوئى و افترا كنيد عَلَى اللَّهِ بر خداى در تحليل خبائث و تحريم طيبات ما لا تَعْلَمُونَ آنچه نمىدانيد حقيقت آن را وَ إِذا قِيلَ لَهُمُ و چون گويند مر اين طائفه را كه در باب حلال و حرام اتَّبِعُوا ما أَنْزَلَ اللَّهُ پيروى كنيد آنچه فرستادهء خداى يعنى قرآن و به حلال و حرام آن بگرويد قالُوا گويند به قرآن نمىگرويم بَلْ نَتَّبِعُ بلكه پيروى مىكنيم ما أَلْفَيْنا آنچه يافته‌ايم عَلَيْهِ آباءَنا بر آن چيزى پدران خود را اين سخن بنى اسد عبد الدار گفته أَ وَ لَوْ كانَ آباؤُهُمْ آيا متابعت پدران مىكنند و اگرچه بودند پدران ايشان لا يَعْقِلُونَ كه فهم نمىكردند شَيْئاً چيزى را از امور دين وَ لا يَهْتَدُونَ و راه راست نيافته بودند وَ مَثَلُ الَّذِينَ كَفَرُوا و صفت پنددهندگان كافران كَمَثَلِ الَّذِي يَنْعِقُ چون صفت كسى است كه بانگ مىزند بِما لا يَسْمَعُ بجا نورى كه نمىشنود إِلَّا دُعاءً وَ نِداءً مگر خواندنى و آوازى و هيچ از ان فهم نه‌مىكند يعنى كافران نيز از بيم‌كننده و پندگوينده خود جز آوازى نه‌مىشنوند و حقيقت سخن او را در نمىيابند صُمٌّ كرانند از شنودن كلام حق بُكْمٌ گنگانند از گفتن سخن درست عُمْيٌ كورانند از ديدن راه راست فَهُمْ لا يَعْقِلُونَ پس ايشان نمىيابند آنچه پيغمبران به ايشان مىگويند -